WEBVTT

1
00:00:00.000 --> 00:00:04.520
Eer en zorg, de vergeten pijlers van sociale
stabiliteit vandaag, die mei.

2
00:00:04.680 --> 00:00:09.280
Vervolgen we de blogreeks, de tien geboden als
fundament van een waardengedreven

3
00:00:09.280 --> 00:00:09.980
samenleving.

4
00:00:10.220 --> 00:00:12.660
Gisteren stonden we stil bij rust als recht.

5
00:00:13.340 --> 00:00:16.760
Vandaag richten we ons op een gebod dat
persoonlijk klinkt, maar maatschappelijk

6
00:00:16.760 --> 00:00:17.280
diep raakt.

7
00:00:17.840 --> 00:00:18.940
Eer je vader en je moeder.

8
00:00:19.160 --> 00:00:21.580
Dit gebod gaat niet over blinde gehoorzaamheid.

9
00:00:22.280 --> 00:00:23.320
Het gaat over erkenning.

10
00:00:24.140 --> 00:00:25.520
Niemand ontstaat uit zichzelf.

11
00:00:25.880 --> 00:00:28.880
Ieder mens is gedragen, gevoed, beschermd.

12
00:00:28.880 --> 00:00:30.880
Opgevoed of gevormd door anderen.

13
00:00:31.119 --> 00:00:35.000
In moderne taal kunnen we dit gebod lezen als
een oproep tot intergenerationele

14
00:00:35.000 --> 00:00:35.980
verantwoordelijkheid.

15
00:00:36.300 --> 00:00:40.320
Generaties mogen elkaar niet vergeten, gebruiken
of afschrijven.

16
00:00:40.620 --> 00:00:42.860
Zij vormen samen een morele gemeenschap.

17
00:00:43.580 --> 00:00:45.440
Dat is vandaag urgenter dan ooit.

18
00:00:46.040 --> 00:00:48.620
De Nederlandse ouderenzorg staat onder druk.

19
00:00:49.040 --> 00:00:52.160
Het hoofdlijnenakkoord ouderenzorg richt zich op
kwaliteit van bestaan,

20
00:00:53.040 --> 00:00:55.920
het verminderen van personeelsdekorten en goede
zorg voor ouderen.

21
00:00:55.920 --> 00:01:01.040
De Nederlandse zorgautoriteit wijst in de stand
van de Zorg 2025 op de noodzaak

22
00:01:01.040 --> 00:01:03.519
om zorg toegankelijk en betaalbaar te houden.

23
00:01:03.560 --> 00:01:05.760
Maar zorg is niet alleen een systeemvraag.

24
00:01:06.320 --> 00:01:08.280
Zorg is ook een relationele vraag.

25
00:01:08.840 --> 00:01:12.240
Wanneer beleid teveel rekent op mantelzorg
zonder voldoende bescherming

26
00:01:12.240 --> 00:01:16.080
van mantelzorgers, verschuift zorg van een
gedeelde maatschappelijke opdracht

27
00:01:16.080 --> 00:01:17.820
naar een stille belasting van gezinnen.

28
00:01:18.420 --> 00:01:21.180
Dan wordt langer thuiswonen niet vanzelf
menswaardig.

29
00:01:21.560 --> 00:01:25.120
Het wordt afhankelijk van de vraag of er nog
iemand is die kan dragen.

30
00:01:25.120 --> 00:01:29.420
Mantelzorg laat zien hoeveel stille liefde er in
een samenleving aanwezig

31
00:01:29.420 --> 00:01:29.700
is.

32
00:01:30.100 --> 00:01:32.380
Maar mantelzorg kan ook uitputten.

33
00:01:32.500 --> 00:01:36.040
Het Centraal Bureau voor de Statistiek
publiceerde cijfers over eenzaamheid

34
00:01:36.040 --> 00:01:38.980
onder mantelzorgers en mensen die geen
mantelzorger zijn.

35
00:01:39.300 --> 00:01:42.820
Zulke cijfers maken zichtbaar dat mantelzorg
niet alleen praktisch, maar

36
00:01:42.820 --> 00:01:44.780
ook sociaal en emotioneel zwaar kan zijn.

37
00:01:45.020 --> 00:01:48.500
Journalistieke bronnen zoals NOS, EenVandaag en
Schieper laten daarnaast

38
00:01:48.500 --> 00:01:52.880
zien dat ouderenzorg, personeelstekorten en
mantelzorgdruk steeds vaker

39
00:01:52.880 --> 00:01:55.300
samenkomen in één maatschappelijk vraagstuk.

40
00:01:55.420 --> 00:01:56.840
Daarom moeten we niet alleen vragen.

41
00:01:57.840 --> 00:01:58.820
Wie zorgt er voor ouderen?

42
00:01:59.180 --> 00:02:00.160
We moeten ook vragen.

43
00:02:01.020 --> 00:02:02.540
Wie zorgt er voor de mensen die zorgen?

44
00:02:02.900 --> 00:02:05.680
Voor kinderen is dit gebod een les in
verbondenheid.

45
00:02:06.180 --> 00:02:08.340
Kinderen leren door wat volwassenen voordoen.

46
00:02:09.039 --> 00:02:13.180
Wanneer zij zien dat ouderen worden genegeerd,
leren zij dat kwetsbaarheid

47
00:02:13.180 --> 00:02:13.900
minder waard is.

48
00:02:14.260 --> 00:02:18.180
Wanneer zij zien dat ouderen worden
gerespecteerd, leren zij dat waardigheid

49
00:02:18.180 --> 00:02:22.300
niet afhankelijk is van snelheid, productiviteit
of economische bruikbaarheid.

50
00:02:22.980 --> 00:02:26.660
Kinderen mogen niet worden belast met volwassen
zorgtaken die hun ontwikkeling

51
00:02:26.660 --> 00:02:30.720
schaden, maar zij mogen wel leren dat generaties
elkaar nodig hebben.

52
00:02:31.040 --> 00:02:32.320
Een bezoek aan een grootouder.

53
00:02:33.200 --> 00:02:34.620
Een gesprek met een oudere buur.

54
00:02:34.840 --> 00:02:36.360
Een schoolproject met ouderen.

55
00:02:36.980 --> 00:02:37.980
Een verhaal over vroeger.

56
00:02:38.660 --> 00:02:41.480
Zulke ontmoetingen leren kinderen dat
geschiedenis niet alleen in boeken

57
00:02:41.480 --> 00:02:43.160
staat, maar in mensen leeft.

58
00:02:43.160 --> 00:02:47.820
Wetenschappelijke literatuur over
intergenerationele relaties,
familieondersteuning,

59
00:02:48.060 --> 00:02:51.340
sociale steun en solidariteit tussen generaties
laat zien dat verbinding

60
00:02:51.340 --> 00:02:55.080
tussen jong en oud niet alleen moreel waardevol
is, maar ook samenhangt

61
00:02:55.080 --> 00:02:57.660
met welzijn, gezondheid en sociale cohesie.

62
00:02:58.580 --> 00:03:02.320
Voor kwetsbare mensen is dit gebod een
bescherming tegen afschrijving.

63
00:03:02.680 --> 00:03:06.920
Ouderen, zieken, mensen met beperkingen, mensen
zonder familie en mensen

64
00:03:06.920 --> 00:03:10.180
die afhankelijk zijn van zorg lopen het risico
dat zij vooral worden gezien

65
00:03:10.180 --> 00:03:12.600
als kostenpost, dossier of zorgvraag.

66
00:03:12.600 --> 00:03:15.520
Een waardengedreven samenleving begint met een
andere blik.

67
00:03:16.520 --> 00:03:18.560
Ieder mens blijft drager van waardigheid.

68
00:03:18.680 --> 00:03:21.500
Dat betekent dat zorg nooit alleen technisch mag
zijn.

69
00:03:22.040 --> 00:03:26.640
Niet alleen is het bed beschikbaar, maar ook
wordt deze mens gezien.

70
00:03:27.060 --> 00:03:31.820
Niet alleen is het formulier ingevuld, maar ook
is er ruimte voor stem,

71
00:03:32.260 --> 00:03:34.540
geschiedenis, autonomie en nabijheid.

72
00:03:34.840 --> 00:03:39.040
De Wereldgezondheidsorganisatie beschrijft
gezond ouder worden als een internationale

73
00:03:39.040 --> 00:03:42.820
opgave waarin ouderen, families en
gemeenschappen centraal staan.

74
00:03:43.420 --> 00:03:46.760
Het Bureau van de Hoge Commissaris voor de
Mensenrechten van de Verenigde

75
00:03:46.760 --> 00:03:51.340
Naties benadrukt dat waardigheid, participatie
en bescherming tegen discriminatie

76
00:03:51.340 --> 00:03:53.640
ook voor oudere personen fundamenteel zijn.

77
00:03:54.240 --> 00:03:57.780
Gezinnen dragen veel, maar mogen niet alleen
gelaten worden.

78
00:03:58.260 --> 00:04:01.300
Scholen kunnen kinderen leren dat ouder worden
bij het leven hoort.

79
00:04:02.200 --> 00:04:05.760
Gemeenschappen kunnen voorkomen dat ouderen
verdwijnen achter voordeuren.

80
00:04:05.760 --> 00:04:09.640
Buurten kunnen netwerken bouwen waarin mensen
elkaar eerder zien, helpen

81
00:04:09.640 --> 00:04:10.240
en betrekken.

82
00:04:10.460 --> 00:04:13.760
Een gemeenschap is niet sterk omdat niemand hulp
nodig heeft.

83
00:04:14.160 --> 00:04:17.820
Een gemeenschap is sterk wanneer hulp vragen en
hulp geven beide menswaardig

84
00:04:17.820 --> 00:04:18.180
blijven.

85
00:04:18.500 --> 00:04:22.820
Daar ligt ook een opdracht voor bestuur, recht
en maatschappelijke instituties.

86
00:04:23.580 --> 00:04:26.360
Intergenerationele zorg blijft niet vanzelf
bestaan.

87
00:04:26.760 --> 00:04:30.040
Zij vraagt tijd, ruimte, bescherming en beleid.

88
00:04:30.400 --> 00:04:34.500
Wanneer woningen ongeschikt zijn, zorg
versnipperd is, mantelzorgers overbelast

89
00:04:34.500 --> 00:04:38.640
raken en oudere vereenzamen, is dat niet alleen
een individueel probleem.

90
00:04:38.900 --> 00:04:40.220
Het is een bestuurlijke vraag.

91
00:04:41.020 --> 00:04:44.960
Een waardengedreven overheid stelt daarom niet
alleen de vraag wat zorg

92
00:04:44.960 --> 00:04:45.260
kost.

93
00:04:45.680 --> 00:04:48.340
Zij stelt ook de vraag wat verwaarlozing kost.

94
00:04:48.680 --> 00:04:54.180
Eenzaamheid, overbelasting, verlies van
vertrouwen, het verdwijnen van sociale

95
00:04:54.180 --> 00:04:55.100
continuïteit.

96
00:04:55.380 --> 00:04:57.040
Dit artikel sluit aan bij het manifest.

97
00:04:57.680 --> 00:05:01.940
De geboden van de waardesamenleving waarom
morele oriëntatie nodig is.

98
00:05:01.940 --> 00:05:05.740
Daarin staat de gedachte centraal dat oude
morele taal opnieuw verstaan

99
00:05:05.740 --> 00:05:08.780
kan worden als richtingwijzer voor een
menselijke samenleving.

100
00:05:09.140 --> 00:05:12.320
Het vijfde gebod laat zien dat waarden niet
abstract zijn.

101
00:05:12.680 --> 00:05:17.920
Zij worden concreet in hoe wij omgaan met
ouders, ouderen, kinderen, mantelzorgers

102
00:05:17.920 --> 00:05:18.880
en kwetsbare mensen.

103
00:05:19.160 --> 00:05:22.240
Wie ouderen eert, beschermt niet alleen het
verleden.

104
00:05:22.560 --> 00:05:23.860
Hij beschermt ook de toekomst.

105
00:05:24.620 --> 00:05:28.220
Want ieder kind dat vandaag leert hoe een
samenleving met ouderen omgaat,

106
00:05:28.660 --> 00:05:30.740
leert tegelijk wat hem of haar later te wachten
staat.

107
00:05:30.740 --> 00:05:32.960
Denk vandaag naar over deze vragen.

108
00:05:33.640 --> 00:05:36.180
Hoe spreken wij in onze gemeenschap over
ouderen?

109
00:05:36.560 --> 00:05:38.820
Als bron van wijsheid of als last?

110
00:05:39.200 --> 00:05:42.960
Welke mantelzorgers in onze omgeving dragen meer
dan zichtbaar is?

111
00:05:43.320 --> 00:05:46.880
Leren kinderen voldoende dat zorg en respect
deel zijn van burgerschap?

112
00:05:47.500 --> 00:05:50.440
Welke vormen van eenzaamheid blijven in onze
buurt onzichtbaar?

113
00:05:50.820 --> 00:05:54.460
En wat kan bestuur doen om
familieverantwoordelijkheid te ondersteunen
zonder

114
00:05:54.460 --> 00:05:55.380
die af te dwingen?

115
00:05:55.760 --> 00:05:56.460
Lees het manifest.

116
00:05:57.640 --> 00:05:59.720
Deel dit artikel met iemand die zoekt naar
richting.

117
00:05:59.720 --> 00:06:04.620
Bespreek een reflectievraag met een kind, een
gezin, een klas, een team,

118
00:06:05.260 --> 00:06:06.660
een bestuur of een gemeenschap.

119
00:06:06.800 --> 00:06:10.060
Kies vandaag een waarde die je niet alleen
noemt, maar concreet bescherm.

120
00:06:10.320 --> 00:06:12.260
Kom morgen terug voor het volgende blokbericht.

121
00:06:12.900 --> 00:06:15.420
De grens van geweld, waarom leven beschermd moet
worden.

122
00:06:15.800 --> 00:06:17.000
Bronnen en referenties.

123
00:06:17.820 --> 00:06:20.500
Voor dit artikel is niet willekeurig gezocht
naar bronnen.

124
00:06:20.700 --> 00:06:23.820
De bronnen zijn gekozen om een centrale vraag
van verschillende kanten te

125
00:06:23.820 --> 00:06:24.160
belichten.

126
00:06:25.060 --> 00:06:28.380
Wat gebeurt er met een samenleving wanneer
generaties elkaar niet langer

127
00:06:28.380 --> 00:06:28.720
dragen?

128
00:06:28.720 --> 00:06:32.340
De eerste groep bronnen kijkt naar de menselijke
en wetenschappelijke basis

129
00:06:32.340 --> 00:06:33.080
van die vraag.

130
00:06:33.480 --> 00:06:36.580
Onderzoekers als Maril Silverstein, Karen
Fingerman en J.J.

131
00:06:36.800 --> 00:06:40.700
Suterlaten zien dat relaties tussen generaties
niet alleen emotioneel waardevol

132
00:06:40.700 --> 00:06:44.960
zijn, maar ook samenhangen met gezondheid,
welzijn en familieondersteuning.

133
00:06:45.360 --> 00:06:48.020
Hun werk helpt om het gebod eer je vader en je
moeder niet smal

134
00:06:48.020 --> 00:06:51.480
te lezen als privéfatsoen, maar breed als
sociale infrastructuur.

135
00:06:51.780 --> 00:06:56.180
Daarna kijken intergenerationele studies, onder
meer via International Psychogeriatrics

136
00:06:56.180 --> 00:06:59.920
en ScienceDirect, naar programma's waarin jong
en oud elkaar ontmoeten.

137
00:07:00.440 --> 00:07:03.780
Die bronnen concentreren zich op de vraag wat er
gebeurt wanneer generaties

138
00:07:03.780 --> 00:07:07.020
elkaar niet alleen verzorgen, maar ook werkelijk
leren kennen.

139
00:07:07.340 --> 00:07:11.600
Daar ontstaat iets wat beleid alleen niet kan
maken, herkenning, wederkerigheid

140
00:07:11.600 --> 00:07:13.640
en vermindering van afstand tussen leeftijden.

141
00:07:13.760 --> 00:07:16.900
Daatland en Loewenstein brengen vervolgens een
ander perspectief binnen.

142
00:07:17.440 --> 00:07:20.840
Zij onderzoeken de balans tussen familie en
verzorgingsstaat.

143
00:07:20.840 --> 00:07:25.260
Dat is belangrijk, omdat dit artikel niet wil
beweren dat zorg alleen bij

144
00:07:25.260 --> 00:07:27.440
kinderen, ouders of families hoort.

145
00:07:27.660 --> 00:07:31.480
De auteur richt zich juist op de spanning tussen
persoonlijke verantwoordelijkheid

146
00:07:31.480 --> 00:07:32.720
en publieke zorgplicht.

147
00:07:33.080 --> 00:07:37.520
In samenleving mag zorg niet volledig
privatiseren, maar ook niet zo
institutionaliseren

148
00:07:37.520 --> 00:07:38.900
dat relaties verdwijnen.

149
00:07:38.940 --> 00:07:43.080
De vierde wetenschappelijke bron over
intergenerationele dynamiek en sociale

150
00:07:43.080 --> 00:07:45.060
steun verdiept dat beeld.

151
00:07:45.060 --> 00:07:48.240
Die bron laat zien dat steun tussen generaties
meerdere vormen heeft.

152
00:07:49.220 --> 00:07:52.180
Emotioneel, praktisch, financieel en sociaal.

153
00:07:52.340 --> 00:07:55.320
Daarmee wordt duidelijk dat eren niet één
handeling is, maar een cultuur

154
00:07:55.320 --> 00:07:58.080
van dragen, luisteren, helpen en blijven zien.

155
00:07:58.480 --> 00:08:00.680
Daarna verschuift het verhaal naar Nederland.

156
00:08:01.200 --> 00:08:04.580
Het Centraal Bureau voor de Statistiek brengt de
stilte achter mantelzorg

157
00:08:04.580 --> 00:08:05.040
in beeld.

158
00:08:05.400 --> 00:08:09.760
Niet met grote woorden, maar met cijfers over
eenzaamheid onder mantelzorgers.

159
00:08:09.760 --> 00:08:13.240
Die bron is gekozen omdat zij laat zien dat
zorgen voor een ander soms

160
00:08:13.240 --> 00:08:15.980
ook betekent dat iemand zelf langzaam uit beeld
raakt.

161
00:08:16.160 --> 00:08:17.840
Hier ligt een kernvraag van het artikel.

162
00:08:18.880 --> 00:08:20.400
Wie zorgt er voor de mensen die zorgen?

163
00:08:20.760 --> 00:08:24.560
De journalistieke bronnen van NOS, EenVandaag en
Schieper brengen vervolgens

164
00:08:24.560 --> 00:08:25.860
de publieke spanning naar voren.

165
00:08:26.100 --> 00:08:30.160
Zij laten zien hoe ouderenzorg, wachtlijsten,
personeelstekorten en mantelzorgdruk

166
00:08:30.160 --> 00:08:32.960
geen losse problemen zijn, maar schakels in één
keten.

167
00:08:33.140 --> 00:08:35.679
Deze bronnen maken het artikel concreet.

168
00:08:35.679 --> 00:08:38.179
Zij tonen waar beleid het dagelijks leven raakt.

169
00:08:38.940 --> 00:08:42.820
Aan de keukentafel, in het verpleeghuis, bij de
mantelzorger die nog één

170
00:08:42.820 --> 00:08:45.100
keer doorgaat terwijl de energie eigenlijk op
is.

171
00:08:45.420 --> 00:08:48.900
De bron de staat van volksgezondheid en zorg
voegt daar het thema eenzaamheid

172
00:08:48.900 --> 00:08:49.300
aan toe.

173
00:08:49.640 --> 00:08:53.340
Die bron is gekozen omdat eenzaamheid niet
alleen een gevoel is, maar een

174
00:08:53.340 --> 00:08:54.600
maatschappelijk signaal.

175
00:08:54.660 --> 00:08:58.220
Wanneer ouderen verdwijnen achter voordeuren,
verliest een gemeenschap niet

176
00:08:58.220 --> 00:09:01.160
alleen contact met hen, maar ook met haar eigen
geheugen.

177
00:09:01.160 --> 00:09:05.760
De beleidsbronnen van Rijksoverheid, Regelhulp
en de Nederlandse Zorgautoriteit

178
00:09:05.760 --> 00:09:09.480
laten zien hoe de overheid en zorginstituties
naar dezelfde werkelijkheid

179
00:09:09.480 --> 00:09:09.780
kijken.

180
00:09:10.180 --> 00:09:13.580
Het hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg gaat over
kwaliteit van bestaan en de

181
00:09:13.580 --> 00:09:14.860
toekomst van ouderenzorg.

182
00:09:15.180 --> 00:09:18.960
Regelhulp maakt zichtbaar welke ondersteuning en
waardering mantelzorgers

183
00:09:18.960 --> 00:09:19.540
kunnen krijgen.

184
00:09:19.880 --> 00:09:23.500
De Nederlandse Zorgautoriteit wijst op
toegankelijkheid, betaalbaarheid

185
00:09:23.500 --> 00:09:25.080
en structurele keuzes in de zorg.

186
00:09:25.080 --> 00:09:28.780
Deze bronnen zijn gekozen omdat
verantwoordelijkheid pas geloofwaardig wordt

187
00:09:28.780 --> 00:09:31.820
wanneer zij ook bestuurlijk en praktisch wordt
ondersteund.

188
00:09:32.340 --> 00:09:35.740
Tot slot plaatsen de World Health Organization
en het Bureau van de Hoge

189
00:09:35.740 --> 00:09:39.380
Commissaris voor de Mensenrechten van de
Verenigde Naties het onderwerp

190
00:09:39.380 --> 00:09:41.200
in een breder moreel kader.

191
00:09:41.680 --> 00:09:45.240
De Wereldgezondheidsorganisatie spreekt over
gezond ouder worden als opdracht

192
00:09:45.240 --> 00:09:47.660
voor ouderen, families en gemeenschappen.

193
00:09:47.660 --> 00:09:51.200
De Mensenrechtenbenadering benadrukt dat oudere
personen recht hebben op

194
00:09:51.200 --> 00:09:54.740
waardigheid, participatie en bescherming tegen
discriminatie.

195
00:09:55.060 --> 00:09:58.300
Samen vormen deze bronnen dus geen droge
literatuurlijst.

196
00:09:58.960 --> 00:09:59.760
Zij vormen een route.

197
00:10:00.660 --> 00:10:03.140
Eerst kijken we naar relaties tussen generaties.

198
00:10:03.540 --> 00:10:05.620
Daarna naar mantelzorg en eenzaamheid.

199
00:10:06.260 --> 00:10:09.000
Vervolgens naar de druk op ouderenzorg in
Nederland.

200
00:10:09.620 --> 00:10:13.100
Daarna naar beleid, ondersteuning en
bestuurlijke verantwoordelijkheid.

201
00:10:13.380 --> 00:10:15.220
En ten slotte naar de internationale norm.

202
00:10:16.130 --> 00:10:20.080
Ouderen blijven mensen met waardigheid, rechten,
geschiedenis en stem.

203
00:10:20.340 --> 00:10:22.340
Daarom zijn juist deze bronnen gekozen.

204
00:10:23.100 --> 00:10:25.980
Ze helpen de auteur om een morele stelling
zorgvuldig te onderbouwen.

205
00:10:26.860 --> 00:10:30.240
Een samenleving die haar ouderen vergeet,
verliest niet alleen haar verleden,

206
00:10:30.460 --> 00:10:31.880
maar verzwakt ook haar toekomst.