# Belemmering van directe communicatie en relationeel herstel

- Documentcode: CIV-CARE-P001
- Type: Positionpaper
- Datum: 17 januari 2026
- Versie: v1.00
- Reeks: CIV-CARE P001 – Normatieve Position Papers
- Status: Officieel kaderdocument
- Bronbestand: CIV-CARE-P001_PP_Belemmering-van-directe-communicatie-en-relationeel-herstel.v1.00 (1).pdf
- Conversie: PDF naar Markdown, zonder beoogde materiële wijziging van de tekstinhoud

> Voor verwijzing in dossiers en prompts: noem steeds titel, versie en status expliciet. Voor deelname aan de op competentie gebaseerde samenwerking rond onderhoud en doorontwikkeling van deze normatieven: civ-care.nl

## Voorwoord (uniform CIV-CARE)

Deze position paper maakt deel uit van de CIV-CARE P001-reeks: een samenhangend geheel van normatieve en juridisch-duidende documenten die structurele mechanismen binnen het sociaal domein analyseren en begrenzen.

De CIV-CARE P001-position papers:

- zijn thema- en mechanismegericht, niet casusgericht;

- dienen als toetsingskader voor individuele dossiers;

- zijn bedoeld voor gebruik door rechtbanken, toezichthouders, klachtencommissies en bestuursorganen;

- beogen herstel van rechtsstatelijke proportionaliteit, participatie en menselijke maat.

Deze documenten zijn complementair aan wet- en regelgeving en vervangen geen wettelijke toetsing, maar verhelderen structurele risico’s die in individuele procedures zichtbaar worden.

## 1. Doel en positionering

Deze position paper beschrijft de belemmering van directe communicatie en relationeel herstel als structureel mechanisme binnen zorg-, jeugdbeschermings- en beschermingsketens.

Het document is ondergeschikt aan en aanvullend op de overkoepelende position paper Structurele zorgafhankelijkheid, ketendynamiek en uitsluiting van het sociaal netwerk.

**Doel van deze paper is**

het juridisch en normatief duiden van het blokkeren, uitstellen of ontmoedigen van direct contact;

het onderscheiden van legitieme, tijdelijke beschermingsmaatregelen en structurele communicatiestagnatie;

het formuleren van toetsingscriteria voor proportionaliteit, tijdelijkheid en herstelgerichtheid.

## 2. Kernbegrippen

### 2.1 Directe communicatie

Onder directe communicatie wordt verstaan:

rechtstreekse, niet-gemedieerde interactie tussen primaire betrokkenen (zoals ouder–kind, cliënt–netwerk), al dan niet begeleid door professionals, gericht op afstemming, herstel en relationele continuïteit.

### 2.2 Relationeel herstel

Onder relationeel herstel wordt verstaan:

het actief ondersteunen van verstoorde relaties richting hernieuwde communicatie, wederzijds begrip en duurzame betrokkenheid.

### 2.3 Belemmering van communicatie

Van belemmering van directe communicatie is sprake wanneer:

contact structureel wordt uitgesteld, vervangen door professionele bemiddeling of feitelijk onmogelijk wordt gemaakt, zonder concrete, actuele en toetsbare noodzaak.

## 3. Juridische en normatieve uitgangspunten

Belemmering van directe communicatie raakt aan fundamentele rechten en wettelijke verplichtingen:

Recht op participatie en gehoord worden

  - Art. 12 IVRK

  - Art. 809 Rv / art. 1:377g BW

Herstel- en ontwikkelingsgerichtheid van zorg

  - Jeugdwet art. 4.1.1 en 4.1.2

  - Wmo 2015 art. 2.1.3

Zorgvuldigheidsbeginsel (Awb art. 3:2) Besluiten tot contactbeperking vereisen actuele en concrete onderbouwing.

Motiveringsplicht (Awb art. 3:46) De noodzaak, duur en evaluatie van communicatiebeperkingen moeten inzichtelijk zijn gemotiveerd.

Eerbiediging van privé- en gezinsleven (art. 8 EVRM) Structurele contactbeperking vormt een ingrijpende inbreuk op gezinsrelaties.

## 4. Belemmering van communicatie als structureel

mechanisme 4.1 Kenmerkende patronen In de praktijk manifesteert communicatiestagnatie zich onder meer door:

- standaardverwijzingen naar "eerst stabiliseren" of "nog niet het juiste moment";

- structurele inzet van derden als permanente tussenlaag;

- ontmoediging of verbod van rechtstreeks contact;

- ontbreken van concrete hersteldoelen of tijdpaden.

### 4.2 Functionele werking

Belemmering van directe communicatie:

- verplaatst regie van betrokkenen naar professionals;

- bestendigt afhankelijkheid;

- ondermijnt relationeel herstel.

## 5. Relatie tot triangulatie, narratiefvorming en

netwerkuitsluiting Communicatiebelemmering functioneert als randvoorwaarde voor andere structurele mechanismen:

- Triangulatie vervangt directe afstemming door interpretatie via derden;

- Narratiefvorming blijft ongecorrigeerd door directe ervaring;

- Netwerkuitsluiting wordt gelegitimeerd door afwezig contact.

## 6. Gevolgen

### 6.1 Voor betrokkenen

- Verlies van autonomie en directe stem;

- Escalatie van wantrouwen;

- Hechtings- en identiteitsproblematiek.

### 6.2 Voor het systeem

- Zorg zonder herstelperspectief;

- Verminderde effectiviteit van interventies;

- Toename van juridisering.

## 7. Toetsingscriteria (volledig, juridisch aangescherpt)

Van juridisch problematische belemmering van directe communicatie is sprake indien één of meer van de volgende objectief vaststelbare omstandigheden zich voordoen:

Ontbreken van concrete noodzaak Contactbeperking is niet gebaseerd op actuele, individueel onderbouwde risico’s.

Geen tijdelijkheid of evaluatiemoment Beperkingen worden opgelegd zonder duidelijke einddatum of toetsingsmoment.

Geen herstelgericht plan Er ontbreekt een concreet plan gericht op hervatting van directe communicatie.

Structurele vervanging door derden Bemiddeling wordt permanent in plaats van tijdelijk ingezet.

Ontbreken van participatie Betrokkenen zijn niet aantoonbaar betrokken bij besluitvorming over contactbeperkingen.

Disproportionele inbreuk op gezinsleven De mate van beperking staat niet in verhouding tot het gestelde doel.

Het ontbreken van deze waarborgen vormt een zwaarwegende indicatie van strijd met Jeugdwet, Wmo 2015, Awb art. 3:2 en 3:46 en art. 8 EVRM.

## 8. Gebruik binnen CIV-CARE dossiers

**Deze position paper geldt als normatief sub-kader en wordt**

- ingezet bij signalen van structurele communicatiestagnatie;

- gebruikt in samenhang met andere P001-sub-papers;

- aangehaald als toetsingsgrondslag in klachten, bezwaar en beroep.

Voorbeeldformulering:

“Zoals uiteengezet in de CIV-CARE Position Paper inzake belemmering van directe communicatie en relationeel herstel, welke hier als normatief referentiekader geldt.”

## 9. Juridische kwalificatie en slotbeschouwing

(uniform CIV-CARE) Belemmering van directe communicatie en relationeel herstel vormt geen neutrale werkmethode, maar een ingrijpende beperking van fundamentele rechten wanneer deze structureel of onbepaald wordt toegepast.

Juridisch kwalificeert dit patroon als:

- geen strafrechtelijke beschuldiging;

- een vorm van bestuursrechtelijk onzorgvuldig handelen, bij ontbreken van proportionaliteit, tijdelijkheid en herstelgerichtheid;

- potentieel civielrechtelijk relevant, indien structurele contactbeperking leidt tot aantoonbare schade;

- en mensenrechtelijk relevant, waar gezinsleven en participatierechten worden beperkt (art. 8 EVRM, art. 12 IVRK).

Waar directe communicatie structureel wordt belemmerd, wordt zorg losgekoppeld van relatie en herstel.

Deze position paper markeert de grens waar bescherming overgaat in institutionele stilstand en waar rechtsstatelijke correctie noodzakelijk is.

CIV-CARE P001 – Position Paper

opgesteld door:

Alexander Groenheide Voorzitter | Stichting De kamer van Sociale Waarden Menselijke waardigheid als fundament.

info@dekvsw.nl | www.dekvsw.nl 긓 06 53 44 50 54 긒 궼 궾 궽 Laurastraat 87, 6471 JJ Eygelshoven 膶 KVK: 97098817 | RSIN: 867909274 膵 膆 W: DeKvSW.nl CIV innitiatieven: CIV-CARE.nl | CIV-RAMP.nl | CIV-CAMP.nl | CIV-CALL.com Burgerschapseducatie/ theater en filmeducatie: Ubuntukids.nl
